Türkiye Selçuklu Devleti (Haçlı Seferleri)

TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ (1077 – 1308)

  • Türkiye Selçukluları Devleti’nin Kuruluş Dönemi

Türkiye Selçuklu Devletinin kurucusu ve ilk Sultanı Süleyman Şah’tır.

Kutalmış, Sultan Alpaslan’la yaptığı mücadeleyi kaybedip ölünce, oğulları Anadolu’ya geldiler. Önceleri Suriye’de faaliyet gösterdiler, başarılı olamayınca Anadolu’ya yöneldiler.(1074)

Süleyman Şah önce Konya’yı adı, kardeşi Mansur Bey’de Afyon ve Kütahya’yı ele geçirerek Batı Anadolu’nun fethine devam etti. Süleyman Şah ilerleyişine devam ederek İznik’i aldı ve Başkent yaptı.

Süleyman Şah’la kardeşi Mansur Beyin arası açıldı. Süleyman Şah, Melik Şah’tan yardım istedi. Melik Şah yardıma komutanlarından Porsuk Bey’i gönderdi, Süleyman Şah ve Porsuk Bey’e karşı savaşı göze alamayan Mansur Bey, Porsuk Bey tarafından öldürüldü.

Melik Şah, Süleyman Şah’ın başarıları sonucunda ona hükümdarlık unvanı veren bir ferman gönderdi. Abbasi Halifesi de Süleyman Şah’a mensur göndererek hükümdarlığını onayladı. Böylece Türkiye Selçuklu Devleti kurulmuş oldu. (1077)

Süleyman Şah, Bizans’taki taht kavgalarından yararlanarak;

  1. Güney Marmara’yı ele geçirdi.
  2. Kocaeli yarım adasını ele geçirdi.
  3. Üsküdar ve Kadıköy’ü aldı. Bizans’ı bozguna uğrattı.
  4. Boğazın Anadolu yakasını denetim altına aldı.
  5. Boğazdan gecen gemilerden vergi aldı.

Bizans İmparatoru A. Kommanas, Süleyman Şaha başvurarak vergi vermek şartıyla barış yapmak istedi. Yapılan antlaşmaya göre Dragas Çayı sınır kabul edildi.

Süleyman Şah Güney Doğu ve Doğu’ya yöneldi. Anadolu’da nokta şeklinde kalan Bizans şehirlerini fetih etti. Adana, Tarsus, Kazan (Masia – Misis)’i aldı. Hristiyanlar için önemli bir şehir olan Antakya’yı fetih etti. (1086)

Süleyman Şah’ın Antakya’yı fetih etmesi üzerine Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile arasının açılmasına sebep oldu. Süleyman Şah Halep’i kuşattı. Tutuş Artuk Beyle beraber hareket etti. Yapılan savaşta Süleyman Şah yenildi ve savaş alanında öldürüldü. (1086)

Melik Şah bu olayı duyunca Suriye’ye geldi. Süleyman Şah’ın oğulları Kılıç Arslan ve Kulan Arslan’ İsfahan’a döndü.

Süleyman Şah Anadolu Selçuklu Devletinin kurucusu olarak bilinir.

Süleyman Şah’ın Ölümünden Sonraki Gelişmeler

Kılıç Arslan: Melik Şah Süleyman Şah’ın oğullarını İsfahan’a götürdükten sonra; Süleyman Şah sefere çıkmadan önce yerine bıraktığı Ebul Kasım Türkiye Selçuklu Devleti’nin dağılmasını önledi. Melik Şah, Emir Bozan ve Porsuk yönetiminde iki orduyu Anadolu’ya göndererek Türkiye Selçuklu Devletini denetimi altına almak istedi. Melik Şah’ın ölümü ile Türkiye Selçuklu Devleti üzerinde ki baskı sona erdi.

Melik Şah’ın ölümü ile Kılıç Arslan ve Kulan Arslan serbet kaldı. Kılıç Arslan İznik’e gelerek tahta çıktı. Devleti yeniden düzenledi. Anadolu birliğini sağlamaya çalıştı. Bizansla araları açıldı. I. Kılıç Arslan, Çaka Bey’i öldürttü. Bizans imparatoru ile anlaşarak batı sınırlarını güvenceye aldı.

Kılıç Arslan Malatya’yı kuşattı. I. Haçlı seferinin başlaması sonucu kuşatmayı kaldırdı ve İznik’e döndü. Haçlılara karşı mücadele etti ve İznik’i Bizans’a terk etmek zorunda kaldı bunun üzerine merkezi Konya’ya taşıdı. Daha sonra Danişmetlileri yendi Malatya’yı aldı. Diğer Beylikleri kendine bağladı. Daha sonra Suriye’ye yöneldi ve Musul’u aldı. Muhammet Tapa, Emir Cavlı komutasında ki bir orduyu I. Kılıç Arslan üzerine gönderdi yapılan savaşı kaybetti ve Habur’u geçerken boğularak öldü.

Kılıç Arslan ölünce yerine geçen oğlu Melik Şah (Şahin Şah) İsfahan’a götürüldü. Türkiye Selçuklu tahtı boş kaldı. Melik şah İsfahan dönüşü kardeşi Mesut ile birlikte tahta ortak çıktılar. Mesut Danişmentli Melik Gazinin yardımı ile tahtı ele geçirdi.

 Mesut (1116 – 1155):

Bizans’ın Türkiye Selçuklularda ki iç karışıklardan yararlanarak Uluborlu ve Denizli’yi almıştır. Sultan Mesut Bizans’ın Haçlılarla uğraştığı bir sırada Danişmetlilerle anlaşarak batıda sınırlarını genişletti. Bizans ordusunu bozguna uğrattı. (1140)

Antakya yakınlarına akında bulundu.

Kardeşi Melik Arap tehlikesini ortadan kaldırdı.

Danişmetlilerden Çankırı, Kastamonu, Doğu Elbistan ve Ankara’yı aldı.

Artuklular ve Musul Atabeyleri arasında ki anlaşmazlıklardan yararlanarak doğudaki sınırlarını genişletti.

Batıda Gediz – Menderes vadilerinde ilerlemeye devam etti.

Bizans Türkleri Anadolu’dan atmak için harekete geçti, Haçlı tehlikesi ortaya çıktığı için İmparator Manuel Kommanas, Sultan Mesut’la anlaştı. Sultan Mesut Haçlılara harşı savaştı ve başarılı oldu.

Danişmetlilerden Sivas ve Malatya’yı aldı. Çukur ovaya girdi, bazı kaleleri ve kasabaları aldı.

Veba salgını üzerine Konya’ya döndü ve burada öldü. (1155)

Mesut;

Anadolu’da Türk birliğini sağladı, Devleti yok olmaktan kurtardı.

Bizan’ı ve Haçlıları mağlup ederek Anadolu’yu Türkler için emin bir yurt haline getirdi.

Anadolu ilk defa onun zamanında Türkiye adıyla anıldı.

Türkiye Selçuklu Devletinin Anadolu’da ki ilk bayındırlık ve kurumlaşma hareketleri de onula ortaya çıkmaya başladı.

  • Türkiye Selçukluları ve Haçlı Seferleri

Haçlı Seferleri: Ortaçağda Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve dolaylarını geri almak için düzenlenen seferlere Haçlı Seferleri denir. (Ortaçağın En Önemli Olayları)

Haçlı Seferleri 11 – 13. Yüzyıl da devam etmiştir.

Haçlı Seferlerinin Sebepleri:

Dini Sebepler

  1. Hristiyanların, Müslümanların elinde bulunan Kudüs’ü geri almak istemeleri.
  2. Fransa’da ortaya çıkan Kluni tarikatının yaptığı çalışmalar.
  3. Papaların Ortodoks Kilisesini hakimiyet altına almak istemeleri.
  4. Papaların bu sefere katılacak olanların günahlarının bağışlanacağını söylemeleri.
  5. Din adamlarının bu seferlerde kesin zafer vaad etmeleri.

 

Ekonomik sebepler

  1. Fakir olan Avrupa’nın zengin olan İslam ülkelerini ele geçirerek zengin olmak istemesi.
  2. Toprak sahibi olmayan soyluların bu seferlerde toprak elde edebileceklerine inanmaları.

 

Siyasi sebepler

  1. Türklerin Anadolu’yu ele geçirmeleri.
  2. Türkleri durduramayan Bizans’ın Avrupa’dan yardım istemesi.
  3. Senyör ve Şövalyelerin macera arzuları.

Birinci Haçlı Seferi (1069 – 1099)

Haçlı seferlerini ilk hazırlayan Papa II. Urbian ve Piyer Lermit (papaz)’dır.

Bizans İmparatorunun daveti üzerine Haçlı orduları harekete geçerek İstanbul’a geldiler. İmparator Alex Kommenas bu orduları Anadolu’ya geçirdi. (100.000 kişi civarı). Bu ordular Kılıç Aslan ve kardeşi tarafından İznik yakınlarında yok edildi. Bunun üzerine 600.000 kişilik haçlı ordusu harekete geçerek İstanbul’a ulaştı ve buradan Anadolu’ya geçti. İznik’i kuşattılar I. Kılıç Arslan İznik’i boşaltarak Anadolu içlerine çekildi (Konya bölgesine). Ülkenin batı toprakları Bizans tarafından işgal edildi. I Kılıç Arslan Danişmetlilerle beraber yıpratma taktiği uyguladılar.

Haçlılar Antakya ve Urfa’yı alarak Kudüs’e ulaştılar. Kudüs’te Krallık ve Kontluklar oluşturdular. (1099)

Not: bütün haçlı seferlerinin amacı Kudüs’e ulaşmaktır ancak sadece I. Haçlı seferi başarıyla sonuçlanmış ve Kudüs’e ulaşmıştır.

 

İkinci Haçlı Seferi (1147 – 1149)

Musul Atabeyi Nurettin Mahmut Zengi’nin Urfa kontluğunu ortadan kaldırmasıyla Haçlılar tarafından yeni bir Haçlı seferi başlamıştır. Fransa Kralı VII. Lui ve Alman imparatoru III. Konrad komutasında ki ordular Anadolu’ya geldiler.

III. Konrad, Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesut tarafından yenilgiye uğratıldı. Konrad İznik’e geri dönemk zorunda kaldı ve buradan deniz yolu ile Suriye’ye gitti.

VII. Lui Toroslarda kayıplar vererek sahilden Antakya’ya ulaşabildi. 1149’da Şam’ı kuşattılarsa da bir sonuç alamadılar ve geri döndüler.

Bu seferde ilk defa Krallar ve İmpratorlar katıldı.

Üçüncü Haçlı Seferi (1189 – 1192)

Selahattin Eyyubi’nin Kudüs’ü alması üzerine Haçlıların düzenlemiş olduğu bir diğer seferdir. (Hittin Savaşı 1187)

Sefere Fransa Kralı Filip Ogust, İngiltere Kralı Arslan Yürekli Rişar, Alman İmparatoru Frederik Barbosa katıldı.

Frederik Barbosa önden Anadolu’ya girdi ve Konya’yı aldı. Daha sonra Silifke Çayını geçerken atından düştü ve boğularak öldü bunun üzerine ordusu dağıldı.

Flip Ogust ve Arslan Yürekli Rişar deniz yolu ile Suriye’ye ulaştı. Akka kalesini aldılar. Kudüs’ü kuşattılar ancak başarılı olamadılar.

Not: Bu Sefere Krallar Seferi denir.

Dördüncü Haçlı Seferi (1204)

Üçüncü Haçlı Seferinde başarı elde edilemeyince Papanın teşvikleriyle yeni bir sefer düzenlendi. Haçlılar deniz yolu ile Kudüs’e gitmek üzere Venedik’te toplandılar. Bizans İmparatorluğunda karışıklıklar devam ediyordu. Bizans İmparatorunun yardım istemesi sonucu İstanbul’a geldiler. İstanbul’da Latin İmparatorluğu kurdular. (1204)

İstanbul’dan kaçan Rumlar İznik’te ve Trabzon’da İmparatorluklar kurdular. İznik İmparatorluğuna 1261’de Latin İmparatorluğu son verdi. Trabzon Rum İmparatorluğu da Fatih Sultan Mehmet tarafından ortadan kaldırıldı.

Haçlı Seferlerinin Sonuçları

Siyasi sonuçları;

  • Derebeylik yönetimi zayıfladı, merkezi krallıklar kuruldu ve güçlendi.
  • Barutun ateşli silahlarda kullanılmasıyla Krallıklar gücünü arttırdı.

Ekonomik Sonuçları;

  • Akdeniz’de ticaret gelişti.
  • Cenova, Venedik ve Marsilya limanları gelişti.
  • Gemi yapımı gelişti.
  • Çeşitli sanatlar gelişti.
  • Bankacılık gelişti.

Sosyal Sonuçlar;

  • Ticaretle ve sanatla uğraşan Burjuva sınıfı gelişti.
  • Feodalitenin zayıflaması sonucu köylüler birçok haklar elde etti. Bu durum ekonominin gelişmesine ve üretimin artmasını sağladı.

Dini Sonuçlar;

  • Kilise ve papanın otoritesi zayıfladı.
  • Kilisenin baskısı azalınca Bilim, Sanat ve Edebiyatta gelişmeler oldu.

Bilim ve Teknik Alanındaki Sonuçlar;

  • Müslümanlarda pusula, kağıt ve matbaa getirildi, konut işçiliğini öğrendiler.
  • İslam bilginlerinin eserleri Latinceye çevrildi

ÖSYM Sınavları
12 Haziran 2017 Cumartesi
Geri Sayım Kodu