Mısır’da Hakimiyet Kuran Türk- İslam Devletleri

MISIR’DA HAKİMİYET KURAN TÜRK-İSLAM DEVLETLERİ

TOLUNOĞULLARI(869-905):

Tolunoğulları devleti, Abbasi İslam devletinde görev yapan Ahmet adlı bir Türk komutanı tarafından Mısırda kurulmuştur. Ahmet’in babası Tolun, Dokuz oğuz Türklerindendi. Tolunoğlu Ahmet Samara şehrinde asker olarak yetiştirildi. İlk görev yeri, İslam devletinin Uç merkezlerinden olan Tarsus şehriydi.9.yy da Abbasilerin merkezi otoritesi iyice zayıflamıştı. Valiler görev yerlerine gitmiyorlar, yerlerine vekil(Naip) gönderiyorlardı. Ahmet 868 tarihinde mısır valiliğine atanan üvey babasının Naibi olarak Mısıra gönderildi. Ahmet Mısırın fiili hakimi oldu. Mısırda kendisine bağlı askeri birlikler oluşturdu. İç karışıklıkları önledi. Merkezi otoriteyi güçlendirdi. Mısırdan toplanan vergilerin bir kısmını Bağdat’a gönderdi. Abbasi halifesinin isteği üzerine Suriye’de çıkan isyanı bastırdı. Mısıra yaptığı hizmetlerle yerli halkın desteğini kazandı. Ahmet Abbasi devletinde baş gösteren iç karışıklıktan istifade ederek bağımsızlığını ilan etti(875).

Tolunoğlu Ahmet Mısırda 16 yıl hakimiyet sürdü. Mısırı sosyal ve ekonomik yönden kalkındırdı. Mısır dışında Suriye, Antakya ve Tarsus’u devletinin sınırlarına kattı. Ahmet 884 yılında öldü.

Ahmet’ten sonra devletin başına oğlu Humaraveyh geçti.Abbasiler Ahmet’in ölümünü fırsat bilerek Suriye’yi geri aldılar.Humaraveyh 886 yılında Suriye seferine çıktı.Abbasi kuvvetlerini mağlup ederek Suriye’yi geri aldı.Bunun üzerine Abbasi halifesi Suriye çevresindeki Tolunoğulları hakimiyetini yeniden tanıdı.Bu tarihten sonra iki devlet dost oldu.Tolunoğulları Abbasilere yıllık vergi ödemeye tekrar başladılar. Abbasiler 905 yılında Fustat’ı ele geçirerek Tolunoğullarına son verdi.

Tolunoğullarının yıkılışının en önemli sebebi hakim oldukları topraklarda yeterli Türk nüfusun olmamasıdır. Tolunoğulları Türklerin İslam dünyasında kurdukları ilk devlettir. Türklerin İslam dünyasında tanınmasına öncülük yapmışlardır.

İhşidiler (AKŞİTLER) (935-969):

Tolunoğullarından sonra Mısırda kurulan ikinci Türk devletidir. Abbasilerin Mısıra vali olarak gönderdikleri Mehmet adlı bir Türk tarafından kurulmuştur. Mehmet’in ataları Türkistan’ın Fergana bölgesinden gelmişti.

İhşit Mehmet hakim olduğu topraklarda fiilen bağımsız, hukuken Abbasilere bağlı hareket etti. Bastırdığı paralarda önce Halifenin adına, sonra kendi adına yer verdi. Bu olay Akşitlerin tam bağımsız olmadığını gösterir. İhşit Mehmet Oğulu Ebu’l Kasım Unucur’u veliaht ilan etti.Bu karar Abbasilere karşı dolaylı bir bağımsızlık ilanı idi.

İhşid Mehmet’ten sonra Oğlu Unucur hükümdar oldu. Ancak bu hükümdarın yaşı küçük olduğu için devletin idaresi Kafur adlı vezirin eline geçti. Kafur Unucur’dan sonra hükümdar olan Ebu’l Hasan Ali döneminde de Kafurun hakimiyeti devam etti. Kafur Ölünce Akşitler devleti yıkıldı(969). İhşitlerin varlığına Tunus’ta kurulan Şii Fatımi devleti son verdi.

ÖSYM Sınavları
12 Haziran 2017 Cumartesi
Geri Sayım Kodu