17. YÜZYIL İSYANLARI

XVII. YÜZYIL İSYANLARI

İstanbul İsyanları (Kapıkulu isyanları)

İstanbul isyanları genel olarak kapıkulu askerlerinden yeniçeriler tarafından çıkarılmıştır.

Nedenleri:

Devlet yönetimindeki otorite boşluğundan yararlanan yeniçeri ağaları ve saray kadınlarının yönetimi olumsuz yönde etkilemeleri

Kapıkulu sisteminin değişmesi ve ocağa askerlikle ilgisi olmayan kişilerin alınması

Kapıkulu askerlerinin maaşlarının zamanında ödenmemesi veya ayarı düşük paralarla ödenmesi

Cülus dağıtımında yaşanan aksaklıklar

Devlet yönetiminde etkin olmak isteyen devlet adamlarının yeniçerileri kışkırtması

Yeniçeri ve sipahilerin çıkarları doğrultusunda hareket etmeyen padişah ve devlet adamlarını görevden uzaklaştırmak istemeleri

Kapıkulu askerlerinin disiplin altında tutulamaması

İstanbul isyanları devlet düzeni değiştirmeye yönelik olmayıp, yönetimdeki şahıslara karşı yapılmıştır.

Önemli Yeniçeri İsyanları (XVII. yüzyıl)

Yeniçeriler ilk olarak III. Murat döneminde ayaklanmışlardır.

II. Osman (Genç), Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmak istemiş ancak niyeti yeniçeriler tarafından anlaşıldığı için çıkan bir isyan sonucunda yeniçeriler tarafından öldürülmüştür.

Yeniçeriler IV. Murat döneminde de isyan çıkarmışlar ve sadrazam Hafız Ahmet Paşa’yı öldürmüşlerdir.

IV. Mehmet döneminde tekrar isyan eden yeniçeriler saraydan çıkarlarına dokunan otuz kadar devlet adamını istemişler başka çıkar yol bulamayan saray devlet adamlarını teslim etmiştir. Yeniçeriler devlet adamlarını Sultan Ahmet meydanındaki çınar ağacına asmışlardır. Bu olaya Osmanlı tarihinde Çınar Olayı ya da Vaka-i Vakvakiye (1656) denilmektedir.

Sonuçları

İsyancılar, daima isteklerini yaptırmayı başarmışlardır.  Osmanlı merkezi idaresi üzerinde kapıkulu (özellikle yeniçeriler) askerlerinin etkisi artmıştır.

İsyancılar, padişah ve devlet adamlarını görevden almışlar, hatta öldürmüşlerdir.

İsyanlar İstanbul’da asayişin bozulmasına, halkın zor durumda kalmasına, şehirde yangınların çıkmasına ve yağmalamaların yapılmasına neden olmuştur.

CELÂLÎ İSYANLARI

 Yavuz Sultan Selim döneminde Bozok’lu Celal adında birisi isyan etmiştir.Bundan dolayı Anadolu’da çıkan halk isyanlarına Celali İsyanları denilmiştir.

 Nedenleri :

Avusturya ve İran ile yapılan savaşların uzaması

Ağır vergilerden dolayı köylünün toprağını bırakıp “Çiftbozan” olması.

Köylünün toprağını terketmesini önlemek için devlet ” Çiftbozan Vergisi ” çıkarmıştır.

Eyaletlerde yöneticilerin iyi yönetim gösterememeleri

Ekonomik durumun kötüleşmesi,para ayarının bozulması

Tımar sisteminin bozulması

Adaletsizlik ortaya çıkması. Kadı’ların ve yardımcısı Naip’lerin Rüşvet karşılığı iş görmeleri

Devşirme Osmanlı yöneticilerinin halkı tam olarak anlayamaması

Mültezimlerin ( İltizam alanlar ) halkı soyması

Nüfus artışı ve işsiz sayısının çoğalması.

Önemli Celali İsyanları

Dağ Padişahları, Reşat Ekrem Koçu

Karayazıcı Abdülhalim

Deli Hasan

Tavil Ahmet

Canbolatoğlu Ali

Kalenderoğlu Mahmet

Sonuçları;

Anadolu’da devlet otoritesi sarsılmıştır.

Anadolu’da huzur ve güvenlik bozulmuş, birçok şehir ve kasaba harap olmuştur.

Üretim faaliyetleri azalmış, ekonomi bozulmuştur.

Vergiler toplanamamış ve devletin gelirleri azalmıştır.

Köyden şehirlere doğru yatay hareketlilik gerçekleşmiştir.

EYALET İSYANLARI

Devlet otoritesinin zayıflamasıyla, Kırım, Erdel, Eflak, Boğdan gibi bağlı beyliklerle, Yemen, Bağdat, Basra, Trablusgarp gibi uzak eyaletlerde çıkan isyanlardır. (Manoğlu Fahrettin, Erzurum valisi Abaza Paşa, Sivas Valisi VardarAli Paşa, Abaza Hasan Hasan Paşa İpşir Mustafa Paşa)

Nedenleri

Merkezi otoritenin bozulması

Eyalet yöneticilerinin halk üzerinde bakı oluşturması

Bazı devletlerin ve Fener Rum Patrikhanesi’ni kışkırtması

KPSS SINAVI
18 Temmuz 2021 Cumartesi
Geri Sayım Kodu